હનુમાનજીની માતાએ એવી કઈ ભૂલ કરી કે અપ્સરામાંથી બની ગયા વાનર

0
468

એકવાર દેવરાજ ઈન્દ્રની સભા સ્વર્ગમાં ભરાઈ હતી. ત્યાં ઋષિ દુર્વાસા પણ ભાગ લેવા બેઠા હતા. સભામાં ચર્ચા ચાલી રહી હતી, તે જ સમયે સભાની મધ્યમાં ‘પુંજીકસ્થલી’ નામની ઈન્દ્રલોકની અપ્સરા વારંવાર આમ-તેમ ફરી રહી હતી. સભાની મધ્યમાં પુંજિકસ્થલીનું આ વર્તન ઋષિ દુર્વાસાને પસંદ ન આવ્યું. દુર્વાસા ઋષિ તેમના ક્રોધ માટે પ્રખ્યાત છે. તેમણે પુંજિકસ્થલીને ઘણી વખત વિક્ષેપ કરીને આમ કરવાની ના પાડી, પરંતુ તેણીએ સાંભળ્યું ન હતું ને તેમજ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું, તેથી દુર્વાસા ઋષિએ કહ્યું, “તને દેવ-સભાની ગરિમા વિશે કોઈ જાણ નથી. તું કેવી દેવ-અપ્સરા છે, જે વાંદરાઓની જેમ વારંવાર આવીને સભામાં વિક્ષેપ પાડે છે. જા, તારી આ આદતને લીધે તું વાંદરી થઇ જા.”

ઋષિ દુર્વાસાનો શ્રાપ સાંભળીને પુંજીકસ્થલી સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેણીએ તેના વર્તનના આ પરિણામની કલ્પના કરી ન હતી, પરંતુ હવે શું થઈ શકે છે? તે એક ભૂલ હતી. તેના કારણે તે પણ શ્રાપિત થઈ ગઈ. તેણે હાથ જોડીને વિનંતી કરી અને કહ્યું, “મુનિ! મારી મૂર્ખતાને લીધે હું અજાણતાંમાં જ આ ભૂલ કરતી રહી અને તમારી વાત પર પણ ધ્યાન ન આપ્યું. સભામાં ખલેલ પહોંચાડવાનો મારો ઈરાદો નહોતો. મહેરબાની કરીને કહો, હવે હું તમારા આ શાપમાંથી કેવી રીતે બચીશ?

અપ્સરાની વિનંતી સાંભળીને ઋષિ દુર્વાસાએ કહ્યું, “તમારી આ ચંચળતાને કારણે, આગામી જન્મમાં તમે વાનર જાતિના રાજા વિરજની પુત્રી તરીકે જન્મ લેશો. તમે દેવ-સભાની અપ્સરા છો, તેથી તમારા ગર્ભમાંથી એક મહાન, બળવાન, સફળ અને ભગવાનના ભક્ત બાળકનો જન્મ થશે.

પુંજિક અપ્સરા તૃપ્ત થઈ. તેણીનો જન્મ વાનર રાજા વિરજની પુત્રી તરીકે થયો હતો. તેણીનું નામ અંજના હતું. લગ્ન માટે લાયક થઇ ત્યારે તેણીના લગ્ન વાનર રાજ કેસરી સાથે થયા હતા. અંજના કેસરી સાથે સુખપૂર્વક પ્રભાસ તીર્થમાં રહેવા લાગી.

આ ક્ષેત્રમાં ઘણી શાંતિ હતી અને ઘણા ઋષિમુનિઓ આશ્રમ બનાવીને યજ્ઞો કરતા. એકવાર એવું બન્યું કે જંગલમાં ફરતો શંખબલ નામનો જંગલી હાથી ઉશ્કેરાઈ ગયો અને જંગલમાં હંગામો મચાવવા લાગ્યો. તેણે અનેક આશ્રમોને કચડી નાખ્યા. યજ્ઞ-વેદીઓનો નાશ કરી દીધો તેના ડરથી ભાગતા, ઘણા તપસ્વી બાળકોને દુઃખ થયું. ઘણા આશ્રમો નાશ પામ્યા. ઘણા ઋષિઓ ભયથી આશ્રમ છોડીને ચાલ્યા ગયા.

જ્યારે કેસરીને શંખબલ નામના હાથીના દુષ્કર્મની જાણ થઈ ત્યારે તે આશ્રમ અને આશ્રમના લોકોની રક્ષા માટે તરત જ ત્યાં આવ્યા અને શંખબલને ખૂબ કુશળતાથી ઘેરી લીધો અને તેના બંને દાંત ઉપાડી દીધા. પીડાથી ચીસો પાડતો હાથી ત્યાં જ પડી ગયો અને મૃત્યુ પામ્યો.

આશ્રમની રક્ષા માટે એકાએક આવી પહોંચેલા અને હાથીને મારીને આશ્રમના લોકોને નિર્ભય બનાવનાર કેસરીનું આવું બળ જોઈને ઋષિમુનિઓ ખૂબ પ્રસન્ન થયા અને કેસરી પાસે આવ્યા અને તેમને આશીર્વાદ આપતાં કહ્યું કે, “વાનર રાજ કેસરી! જે રીતે તમે આજે અમારા બધાની અને આશ્રમની રક્ષા કરી છે, તેવી જ રીતે તમારો ભાવિ પુત્ર પવનની જેમ ઝડપી અને રુદ્ર જેવો બળવાન હશે. તમારી શક્તિની સાથે પવન અને રુદ્રનું તેજ પણ તેનામાં પ્રબળ રહેશે.

કેસરીએ કહ્યું, “ઋષિવરો! મેં તો કોઈ ઈચ્છા વિના પ્રમત્ત હાથીને જે કોઈના વશમાં આવતો નહોતો તેને મારી ને તમારા આ યજ્ઞ ભૂમિને નિર્ભય કર્યું છે તમારા દ્વારા આપવામાં આવેલ આ સ્વતઃ આશીર્વાદ મને શિરોધાર્ય છે.

ઋષિઓને પ્રણામ કરીને કેસરી ચાલ્યા ગયા. સમય આવ્યો ત્યારે અંજનાના ગર્ભમાંથી એક બાળકનો જન્મ થયો. બાળપણથી જ તેમનામાં ઋષિમુનિઓના આશીર્વાદ દેખાવા લાગ્યા. આશ્રમોમાં તે પવનના વેગની જેમ બધે પહોંચી જતા. તે પોતાની અપાર શક્તિથી આશ્રમોને ખલેલ પહોંચાડનારા જંગલી જીવો અને દુષ્ટ લોકોને ભગાડતા હતા.

તેના આ પરાક્રમથી તે મદમત્ત થઇ જતા અને તેના સાથીઓ સાથે તે આશ્રમમાં રમવા લગતા. જો કોઈ તેમને રમવાથી રોકે તો તે તેને પણ પરેશાન કરવા લાગે છે. આમ પણ તે એક બાળક હતા. જ્યારે ઋષિ-મુનિઓને તેના બાળ વિલક્ષણથી અગવડ થવા લાગી અને તેમની પૂજા અને યજ્ઞમાં વિક્ષેપ આવવા લાગ્યો, ત્યારે તેઓએ તેમને તેના સ્વભાવમાં શાંતિ લાવવા માટે વરદાનની જેમ શ્રાપ આપ્યો કે તમે તમારી શક્તિને હમેશા ભૂલ્યા રહેશો જયારે જરૂર હશે ત્યારે તમારા બળની યાદ કોઈ અપાવશે ત્યાર બાદ જ તમારામાં અપાર બળ જાગૃત થઇ જશે.

આ કારણે બાળક શાંત થઈ ગયો. કેસરી નંદન આ બાળક આગળ જઈને હનુમાનના નામથી પ્રખ્યાત થયા. જ્યારે કોઈ સીતાને શોધવા માટે સમુદ્ર પાર કરવાની હિંમત કરતું ન હતું અને હનુમાન પણ ચૂપ બેઠા હતા ત્યારે જામવંતે હનુમાનજીને તેમની શક્તિની યાદ અપાવી. પછી તેમણે સમુદ્ર પાર કરીને સીતાની શોધ કરી.

(નોંધ : આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી અને માન્યતાઓ ઉપર આધારિત છે. અમે તેની પુષ્ટિ નથી કરતા.)

આ માહિતી એશિયા નેટ ન્યુઝ અને અન્ય નેશનલ ન્યુઝ એજન્સીઓના ન્યુઝ આર્ટિકલ માંથી સંપાદન કરી લીધેલ છે.