ભાગવત રહસ્ય 51: કિર્તન કરીએ છીએ પણ કિર્તનમાં આનંદ કેમ નથી આવતો, જાણો એનું કારણ.

0
337

ભાગવત રહસ્ય – ૫૧

નારદજી કહે છે – ભગવાનને કિર્તન ભક્તિ અતિ પ્રિય છે. આ વીણા લઇ હું જગતમાં ફરું છું. નાદ સાથે કિર્તન કરું છુ. હું જગતમાં ફરું છું અને અધિકારી જીવો અને કોઈ લાયક ચેલો મળે તો તેને પ્રભુના ધામમાં લઇ જઉં છું. સમુદ્રમાં એક ડૂબકીએ રત્ન મળતા નથી. પણ વારંવાર ડુબકી મારતા રહો ત્યારે કોઈ એક રત્ન મળે છે. મને રસ્તામાં ધ્રુવ મળ્યો, પ્રહલાદ મળ્યા. આવા જીવોને આવા ભક્તોને હું પ્રભુ પાસે લઇ ગયો. અને લઇ જાઉં છું.

સત્સંગમાં મેં ભગવત કથા સાંભળી, કૃષ્ણ કિર્તન કર્યું અને કૃષ્ણ-પ્રેમને પુષ્ટ કર્યો. હવે હું જયારે ઈચ્છું ત્યારે કનૈયો મને ઝાંખી આપે છે. મારી સાથે કનૈયો નાચે છે. હું કનૈયાનું કામ કરું છું તેથી તેને વહાલો લાગુ છું.

નામદેવ મહારાજ કિર્તન કરતા તે વખતે વિઠ્ઠલનાથ નાચતા હતા.

કિર્તનમાં સંસારનું ભાન ભુલાય તો આનંદ આવે. કિર્તનમાં તન્મય થયો એ સંસારને ભૂલે છે. કિર્તનમાં સંસાર સાથેનો સંબંધ તૂટે છે. અને પ્રભુ સાથે સંબંધ બંધાય છે. સંસારનું ધ્યાન છોડવાનો પ્રયત્ન કરી જુઓ.

કિર્તનમાં આનંદ ક્યારે આવે છે? જયારે જીભથી પ્રભુનુ કિર્તન, મનથી તેનું ચિંતન અને દ્રષ્ટિથી તેમના સ્વરૂપને જોશો તોજ આનંદ આવશે.

કળિયુગમાં નામ-સંકીર્તન એ જ ઉગારવાનો ઉપાય છે. કિર્તન કરવાથી પાપ બળે છે. હૃદય વિશુદ્ધ થાય છે. પરમાત્મા હૃદયમાં આવે છે. અને પરમાત્માની પ્રાપ્તિ થાય છે. એટલે કથામાં કિર્તન થવું જ જોઈએ. કિર્તન વગર કથા પૂર્ણ થતી નથી. કળિયુગમાં સ્વરૂપ સેવા જલ્દી ફળતી નથી. સ્મરણ સેવા, નામ સેવા તરત જ ફળે છે.

“વ્યાસજી, આ સર્વનુ મૂળ છે સત્સંગ. સત્સંગનો મોટો મહિમા છે. જે સત્સંગ કરે છે તે સંત બને છે. કૃષ્ણ કથાથી મારું જીવન સુધર્યું છે, સાચું જીવન મળ્યું છે. આપ જે મને માન આપો છો તે સત્સંગને માન છે. સત્સંગથી ભીલ બાળકો સાથે રખડનાર હું દેવર્ષિ બન્યો.”

માનવ દેવ થવા સર્જાયો છે. માનવને દેવ થવા ચાર ગુણોની જરૂર છે. સંયમ, સદાચાર, સ્નેહ અને સેવા આ ગુણો સત્સંગ વગર આવતા નથી. નારદ ચરિત્ર એ ભાગવતનું બીજારોપણ છે. સત્સંગ અને સેવાનું ફળ બતાવવાનો આ ચરિત્રનો ઉદ્દેશ છે એટલે વિસ્તાર કર્યો છે. આપણે એ પણ જોયું કે જપ વિના જીવન સુધરતું નથી. દાનથી ધનની શુદ્ધિ થાય છે. જપ-ધ્યાનથી મનની શુદ્ધિ થાય છે, સ્નાનથી શરીરની શુદ્ધિ થાય છે.

જપ કરનારની સ્થિતિ કેવી હોવી જોઈએ?

શ્રી બ્રહ્મચૈતન્યસ્વામીએ કહ્યું છે કે – સહજ સુમિરન હોત હય, રોમ રોમ મેં રામ.

વ્યવહારનું કામ કરતાં પણ અંદર જો મંત્રની ધારા ચાલુ રહે તો માનજો હવે મંત્ર સિદ્ધ થયો છે.

વ્યવહારનું કામ છોડ્યા પછી જ મંત્રની ધારા ચાલુ રહે તો સમજજો કે મંત્ર હજુ સિદ્ધ થયો નથી.

જપના વખાણ ગીતામાં પણ થયેલા છે. ભગવાન કહે છે કે – યજ્ઞાનાજપયજ્ઞોસ્મી. યજ્ઞોમાં જપ યજ્ઞ હું છું. (ગીતા-૧૦ -૨૫)

રામદાસ સ્વામીએ દાસ-બોધમાં લખ્યું છે કે – જપ કરવાથી જન્મ-કુંડલીના ગ્રહો પણ સુધરે છે.

નારદજી વ્યાસજીને કહે છે – તમે જ્ઞાન પ્રધાન કથા ઘણી કરી, હવે પ્રેમ પ્રધાન કથા કરો. કૃષ્ણ પ્રેમમાં તરબોળ થઇ કથા કરશો તો તમારુ અને સર્વનું કલ્યાણ થશે, આપની ચિંતા ટળશે.

વ્યાસજી કહે છે કે – તમે જ મને એવી કથા સંભળાવો. તમે કથા કરો ને હું લખી લઉં.

નારદજી કહે છે – તમે જ્ઞાની છો, તમારુ સ્વરૂપ તો તમે ભૂલ્યા નથી ને? તમે સમાધિમાં બેસો અને સમાધિમાં જે દેખાય તે લખજો. સમાધિમાં હંમેશા સત્ય જ દેખાય છે. કોઈવાર પ્રત્યક્ષ દેખાય એ પણ ખોટું હોય છે.

બહિર્મુખ ઈન્દ્રિયોને અંતર્મુખ કરવાથી સમાધિ સમીપ પહોંચાય છે. ઈશ્વર સાથે એક થવું, લીન થવું તે સમાધિ. નારદ ના મળે ત્યાં સુધી નારાયણનાં દર્શન થતાં નથી.

સંસારમાં આવ્યા પછી જીવ પોતાનું સ્વરૂપ ભૂલે છે.

જામ્બવાને હનુમાનજીને તેમની શક્તિનું ભાન કરાવ્યું ત્યારે તેઓ દરિયો ઓળંગી ગયા.

કોઈ સંત કૃપા કરે(સત્સંગ થાય) ત્યારે તે જીવને તેના સ્વરૂપનું ભાન કરાવે છે.

જ્ઞાની હોવાં છતાં વ્યાસ નારાયણને પણ નારદજીની જરૂર પડી હતી. નારદે તેમને સ્વરૂપનું ભાન કરાવ્યું.

નારદજી તે પછી બ્રહ્મ લોકમાં પધાર્યા છે.

વ્યાસજીએ પ્રાણાયામથી અંતર્મુખ દ્રષ્ટિ કરી ત્યાં હૃદય ગોકુલમાં બાલકૃષ્ણ દેખાયા. સર્વ લીલાઓના દર્શન થયા છે. વ્યાસજીને જે સમાધિમાં દેખાણું તે બોલ્યા છે.

તેથી જેની બહિર્મુખી પ્રકૃત્તિ છે એ ભાગવતનું રહસ્ય બરોબર સમજી શકશે નહિ.

ભાગવતમાં તત્વજ્ઞાન ઘણું છે પણ તેનો પ્રધાન વિષય છે પ્રેમ.

બીજા પુરાણોમાં જ્ઞાન, કર્મ, આચાર, ધર્મ વગેરે પ્રધાન છે. પરંતુ ભાગવત પુરાણ એ પ્રેમપ્રધાન છે. ભક્તિપ્રધાન છે. જે ભગવાન સાથે પ્રેમ કરી શકે છે એ જ ભાગવતનો અધિકારી થઇ શકે છે.

– પૂ. ડોંગરેજી મહારાજ.

(શિવોમ પરથી.)