માત્ર 4 ચોપડી ભણેલી છોકરીના વિશ્વાસની આ સ્ટોરી તમારી આંખો પર લાગેલો પડદો ઉઘાડી દેશે.

0
578

વિશ્વાસ :

લેખન – નટવરભાઈ રાવળદેવ થરા.

ભાવના આજે સવારથી જ બેચેન છે. એની બહેનપણીઓએ ભાવનાના ઘરવાળા પ્રતાપને મેળે આવવાના સમાચાર મોકલી દીધા છે અને સામેથી જવાબ પણ મળ્યો છે કે, એ જરુર આવશે. પ્રતાપે બપોરના બે વાગ્યાનો સમય પણ આપ્યો છે ને જગ્યા જ્યાં મેળો ભરાય છે એ ભોળાનાથ મંદિરનો દરવાજો. ભાવનાની બહેનપણી રંજનનું સાસરુ પ્રતાપના ગામ છે અને સંબંધમાં કુટુંબમાં રંજનનો દિયર થાય છે પ્રતાપ, એટલે રંજન એને સારી રીતે ઓળખે છે. રંજને જ ભાવના અને પ્રતાપની મુલાકાતની ગોઠવણ કરી આપેલ છે.

ભાવના અને પ્રતાપનું સગપણ બાળપણમાં જ થઈ ગયેલ છે. હાલ ભાવનાની ઉંમર સોળ વર્ષની છે. ભાવના માત્ર ચાર ધોરણ ભણેલ છે જ્યારે પ્રતાપ અત્યારે ઓગણીસ વર્ષનો થઈ ચુક્યો છે અને ધોરણ બાર પાસ કરીને કોમર્સ વિભાગમાં કોલેજના પ્રથમ વર્ષમાં છે. હાલ શહેરમાં છાત્રાલયમાં રહીને અભ્યાસ કરી રહ્યો છે.

આમ તો ગામડાના રિવાજો મૂજબ લગ્ન લેવાઈ ગયાં હોય પરંતુ પ્રતાપને એમબીએ થવું છે એટલે લગ્ન માટે હાલ તૈયાર નથી ને એટલા માટે જ તો એણે ભાવના સાથે મુલાકાત કરવાની હા પાડી છે.

કેટ કેટલા વિચારોએ ઘેરી લીધી ભાવનાને! પાંચ દિવસ પહેલાં ગામના શેઠના દિકરા મનોજ સાથે શહેરમાંથી સફેદ રૂમાલ મંગાવ્યો હતો ને એ દિવસથી જ સરખી બહેનપણીઓએ સાથે મળીને રૂમાલ પર સુંદર ભરતકામ કર્યું હતું. રૂમાલના એક ખૂણામાં સુંદર અક્ષરોએ “પ્રતાપ “નામ ચિતર્યું હતું. રૂમાલ કેવી રીતે આપીશ? પ્રતાપ સાથે વાત કેવી રીતે કરીશ! વગેરે વિચારોમાં અટવાઈ પડી હતી ભાવના.

મેળાનો દિવસ આવી ગયો. વડીલો પાસે મેળે જવાની રજા પણ લેવાઈ ગઈ. આગેવાની ભાવનાના પિતરાઈ ભાઈની ઘરવાળીની હતી. સૌ નવાં નક્કોર કપડાં પહેરીને ઉપડ્યાં મેળે. સૌ ચાલતાં કલાકેકનો રસ્તો કાપીને મેળે પહોંચી ગયાં. મંદિરે દર્શન કરીને સૌ ઉપડ્યાં મેળાની ભીડમાં. જુદી જુદી ખરીદીઓ થઈ. નાસ્તા પાણી થયાં ને એમાંને એમાં બે વાગી ગયા!

ટોળું ઉપડ્યું મંદિરના દરવાજે જ્યાં પ્રતાપ રાહ જોઈને જ ઉભો હતો. રંજન જોતાં વેત ઓળખી ગઈ. અલી ભાવના! જો પેલો ધોળા બુશકોટવાળો દેખાય ઈ જ તારો ધણી. ભાવના શરમાઈ ગઈ. પગ ના ઉપડ્યા એટલે ભાભી હાથ ઝાલીને લઈ ગઈ ભાવનાને પ્રતાપની પાસે ને પછી ભાવના સિવાયનું આખું ટોળું ત્યાંથી થોડે દૂર જઈને ઉભું રહ્યું.

પ્રતાપે કહ્યું, ભાવના! જમાનો બદલાઈ રહ્યો છે. શરમ છોડને મારી સામે જો. થોડા સંકોચ સાથે ભાવનાએ પ્રતાપ સામે જોયું. ભાવના અને પ્રતાપની આ પ્રથમ મુલાકાત હતી અને પ્રથમ વખત એકબીજાને જોઈ રહ્યાં હતાં. પ્રતાપે જ વાત આગળ વધારી.

એકબીજાના પરિવારના ખબર અંતર પુછાયા પછી પ્રતાપે ભાવનાને કહ્યું, જો ભાવના, તને ખબર છે કે, હું અત્યારે અભ્યાસ કરી રહ્યો છું. હજી અભ્યાસનાં છ સાત વર્ષ બાકી છે, એના પહેલાં હું લગ્ન કરી શકું તેમ નથી. ભાવના, તું છ સાત વર્ષ રાહ જોઈ શકીશ? ભાવના નીચે જોઈને ચૂપચાપ ઉભી રહી. પાંચેક મિનિટ વીતી ગઈ પ્રતાપે ફરીથી એ વાત દોહરાવી.

શું, હું તમને ગમું છું? તમને ખબર હશે કે હું ખાલી ચાર ધોરણ ભણી છું. તમે સગાં સબંધીઓ પાસેથી બધું જાણ્યું તો હશે જ. મેં પણ તમારા અભ્યાસ અને તમારી હોંશિયારી વિષે બધું જ જાણ્યું છે. તમે મને ખુબ ગમો છો. તમે દશ વરસ કહેશો તોય હું તમારી વાટ જોઈશ. બોલો હવે તમારુ શું કહેવું છે? આટલું કહેતાં કહેતાં તો ભાવનાને પરસેવો વળી ગયો.

પ્રતાપે તરત જ પ્રત્યુતર આપ્યો, હા ભાવના તું મને ખુબ ગમે છે.

ખુશીને હ્રદયમાં છુપાવીને મહા મહેનતે ભરત ભરેલો રૂમાલ ભાવનાએ પ્રતાપ સામે ધર્યો. પ્રતાપે ભાવનાનો હાથ પકડીને રૂમાલ હાથમાં લઈ ધ્યાનથી જોયો અને પછી બોલ્યો, ‘લગ્ન સુધી તારી આ યાદગીરીને જીવની જેમ સાચવીને રાખીશ’.

આમેય ભારતીય નારીને બીજું જોઈએ પણ શું! પતિની લાગણી અને વિશ્વાસ.

‘શહેરમાં સાચવીને રહેજો ને ભણવામાં ધ્યાન રાખજો. આજથી આ ભોળાનાથની સામે ટેક લઉં છું કે, તમને નોકરી ના મળે ત્યાં સુધી આ પગમાં પગરખાં નઈ પહેરુ! તમને નોકરી મળશે ત્યારે તમારા હાથે જ મારી ટેક પુરી કરાવીશ’.

પ્રતાપ ઘડીભર તો ભાવનાને જોઈ રહ્યો ને પછી બોલ્યો, ‘અરે ગાંડી! આવી ટેક લેવાય? સાત આઠ વરસ પગરખાં વગર રહેવાય! ફોક કર આ ટેક.’

તમે ચિંતા ના કરો. ઘરબાર છોડીને તમે આટલી મહેનત કરો છો તો પછી હું આટલુંય ના કરી શકું!

બન્નેના લાગણીભાવને એકરૂપ કરીને બન્ને છુંટાં પડ્યાં.

ભાવનાના ગામમાં ચાર ધોરણની પ્રાથમિક શાળા છે. શાળામાં ભણાવતાં હેમલતાબેન ભાવનાના પડોશમાં જ રહે છે. ભાવનાએ બહેન સાથે ઘરોબો વધારી દીધો. ઘરનું કામ-કાજ આટોપીને બહેનના ઘરે જઈને વિવિધ રસોઈ શીખવી, અંગ્રેજી શબ્દો અને વાક્યો શીખવાં. આ જ ભાવનાનો નિત્યક્રમ બની ગયો. ભાભીઓ અને બહેનપણીઓની મીઠી મશ્કરી બની ગઈ ભાવના. લ્યો,આ ધણી મોટો ભણેશરી છે તે બેનબાનેય ભણવાના કોડ જાગ્યા!

મીઠી મશ્કરીઓ તો ભાવનનાને શેર શેર લોહી ચડાવતી હતી. હા, ચિંતા તો માત્ર ભાવનાનાં માબાપને હતી. એમને તો મેળામાં અપાયેલ કોલની વાતની પણ ખબર હતી પરંતુ આ તો માબાપનો જીવ! એટલે તો ચાર પાંચ મહિને નિયમિત વેવાઈના ઘરનો તાગ મેળવી લેતાં હતાં ભાવનાનાં માબાપ. ખાધે પીધે પ્રમાણમાં ઠીક ઠીક કહી શકાય એવો ભાવનાનો પરિવાર. એક નાનો ભાઈ અને માતા-પિતા -આમ ચાર જણનું કુટુંબ એટલે ઝાઝી શું ફિકર હોય!

સમય વિતતો રહ્યો. વાર તહેવારે રંજન દ્વારા ભાવના અને પ્રતાપ એકબીજાના ખબર અંતર પુછતાં જ રહ્યાં.

આખરે પ્રતાપ એમબીએ થઈ ગયો ને એક ફાયનાન્સ કંપનીમાં નોકરી પણ મળી ગઈ.

ભાવનાની ટેક પુરી કરવાનો સમય આવી ગયો અને લગ્નનો પણ. હા, કુદરતને કંઈક બીજું જ મંજુર હતું!

પ્રતાપને એ સમયમાં ખુબ ઉંચી પદવી કહી શકાય એવી નોકરી મળતાં જ પ્રતાપના પિતાજી સાતમા આસમાનમાં વિહરવા લાગ્યા. સમાજ તો ટાંપીને જ બેઠો હતો. ભણેલ દિકરીઓના માબાપનો પ્રતાપના ઘેર ધસારો વધી ગયો. ચડામણીઓ શરૂ થઈ ગઈ.

એમબીએ થયેલ દિકરાનું સગપણ માત્ર ચાર ધોરણ ભણેલી કન્યા સાથે? પ્રતાપના પિતાજીનો તોર વધતો ગયો ને છેવટે એક કોલેજ કરતી છોકરી ઉપર પસંદગી ઢોળાઈ.

સમાચાર મળતાં જ પ્રતાપ હાંફળો ફાંફળો ઘેર દોડી આવ્યો. એને તો અત્યાર સુધી એમ જ હતું કે, ભાવના સાથે લગ્નની તૈયારીઓ હવે જલ્દી શરૂ થઈ જશે. આવીને તરત જ પિતાજી સાથે વાતચીત કરી, ‘બાપુ! મારે ભાવના સિવાય બીજું કોઈ ના જોઈએ’.

‘બેટા ! ક્યાં એમનું ગરીબ ખોરડું અને ક્યાં આપણે? એવી કન્યાથી મારુ આંગણું ના શોભે’.

પ્રતાપ સમજાવતો રહ્યો, વિનંતી કરતો રહ્યો પરંતું પથ્થર પર પાણી!

જમાનાના ખાધેલ પિતાજીએ અંતિમ તીર છોડ્યું, ‘જો પ્રતાપ! તારે મને જીવતો ભાળવો હોય તો આ સબંધ ફોક કરી દે અને આ જે માગુ આવ્યું છે એ સ્વિકારી લે’. પ્રતાપના હાથ હેઠા પડ્યા.

વાત વાયુવેગે સમાજમાં પ્રસરી ગઈ. ભાવનાના પરિવાર સુધી પહોંચતાં તો શું વાર લાગે?

ભાવનાનાં માબાપને જે ભીતિ હતી એ જ થયું. ભાવના હચમચી ગઈ પરંતુ એને ઉંડે ઉંડે શું વિશ્વાસ હતો એ તો ભાવના જ કહી શકે.

પ્રતાપ એના માબાપની નવી પસંદગી જીગિષા સાથે રાજદૂત મોટરસાયકલ પર શહેરમાં બગીચે ફરવા જઈ રહ્યો હતો. એને ના કોઈ હરખ હતો કે ના કોઈ ઈચ્છા, આકાંક્ષાઓ. બસ એ તો હાલતું ચાલતું યંત્ર બની ગયો હતો. વિચારહીન અવસ્થામાં મોટરસાયકલ પરનો કાબુ ગુમાવતાં જ અથડાયો રસ્તાની બાજુમાં ઉભેલ ઝાડ સાથે. માથામાં ખાસ્સું એવું વાગ્યું. જીગિષાના હાથ પગ છોલાયા.

દવાખાને દાખલ કરાયાં બન્ને જણને. મગજ ઉપર માર પડેલ હોવાથી પ્રતાપે મગજ સંતુલન ગુમાવી દીધું.

સદાય સદાબહાર પ્રતાપ ગાંડો બનીને ઘેર આવ્યો.

જીગિષા સાથેનો સબંધ જીગિષાનાં મા બાપે ફોક કર્યો. ગાંડાને કોણ દિકરી આપે!

વાત ભાવના સુધી પહોંચી. ભાવનાને રંજન દ્વારા સમાચાર તો બધા મળેલ જ હતા કે પ્રતાપની નવા સબંધની ચોખ્ખી ના હતી પરંતુ એના પિતાજીએ મો તનીધ મકી આપીને પ્રતાપ પાસે પરાણે હા પડાવી હતી.

અત્યારે તો ભાવનાને એક જ ચિંતા હતી પ્રતાપના ગાંડપણની. મનમાં કંઈક ગાંઠ વાળીને ભાવના તેના પિતાજી પાસે નીચું જોઈને ઉભી રહી. પિતાજીએ પુછ્યું, શું કહેવું છે દિકરી?

કાયમ માબાપ સામે મર્યાદાશીલ રહેતી ભાવના આંખોમાં આંસુ સાથે બોલી, બાપુ મને રંજન સાથે “એમના” ઘેર એકવાર જવા દેશો? મારી પગરખાં ના પહેરવાની ટેક પુરી કરવા!

પિતાજીને ટેકની ખબર તો હતી જ છતાંય બોલ્યા, ‘બેટા આપણા પરિવારની આબરૂના લીરા લીરા ઉડાડ્યા છે એ લોકોએ. છતાંય તને જવાની ના નઈ પાડું.’

ભાવનાના પિતાજી ભીની આંખે સરકી ગયા ત્યાંથી.

ભાવના પિતાજીની વેદના સમજી શકતી હતી.

બીજા દિવસે ભાવના અને રંજન નીકળ્યાં પ્રતાપને ગામ. સવારના અગિયારેક વાગે પ્રતાપના ઘરની ડેલી ખખડાવી. પ્રતાપની માતાએ દરવાજો ખોલ્યો ને આગંતુકને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કર્યો. રંજન તો કુટુંબની વહુવારુ હતી એટલે ઓળખી ગયાં પરંતુ ભાવનાને ઓળખવામાં વિલંબ થયો. આમેય છેલ્લા સમયની પરિસ્થિતિથી ભાવના સાવ લેવાઈ ગઈ હતી. પ્રતાપનાં માતા ભાવનાને ઓળખે એ પહેલાં તો ઓસરીમાં ખાટલા પર બેઠેલ પ્રતાપ સામે ભાવના ઉભી રહીને એકીટશે પ્રતાપને જોવા લાગી.

શુષ્ક અને ભાવહીન નિસ્તેજ ચહેરો અને એમાંય પાછું ગાંડપણ ભરેલું હાસ્ય! સમસમી ગઈ ભાવના.

કંઈક તાકાત ભેગી કરીને ભાવના ધીમેથી બોલી, ‘હું ભાવના. મેળામાં મહાદેવના મંદિરના દરવાજા પાસે આપણે મળ્યાં હતાં એ ભાવના. ભરત ભરેલો રૂમાલ કે જેના ખુણામાં તમારુ નામ ચિતર્યું હતું એ તમને આપનાર હું ભાવના. તમને નોકરી નહી મળે ત્યાં સુધી પગમાં પગરખાં નહીં પહેરુ એવી ભોળાનાથની સામે ટેક લેનાર ભાવના’.

પ્રતાપ એકીટશે ભાવનાને જોઈ રહ્યો.

ભાવનાએ ફરીથી એ જ વાક્યો દોહરાવ્યાં. પ્રતાપ થોડો ટટ્ટાર થયો. ત્રીજી વખત ભાવનાએ એ જ વાક્યોનું પુનરાવર્તન કર્યું.

ગાંડપણનું હાસ્ય જેમ જેમ ભાવનાના શબ્દો બોલતા ગયા તેમ તેમ કરમાવવા લાગ્યું, પાંપણો પર અશ્રુબિંદ બાઝતાં ગયાં, ધીરેધીરે આંખો ચૂવા લાગી ને પ્રતાપના મોંઢામાંથી તૂટક તૂટક અક્ષરો સર્યા…. ભા…વ.. ના……

જાણે ભાવના કોઈ જાદુ કરી રહી હોય એવું અજબ બની રહ્યું હતું. હા,એ જાદુ હતું. સાત્વિક, નિર્ભેળ અને નિર્દોષ પ્રેમનું જાદુ.

એ સમયે ગામડા ગામમાં કોઈ દિકરી એના સબંધ ભગ્ન થયેલ સાસરીયામાં ગઈ હોય એ અચરજભર્યું હતું ને એટલે જ ત્યાં ભીડ એકઠી થઈ ગઈ હતી અને આ બધું જોઈ રહી હતી.

ભાવનાએ જલ્દીથી બધા આવેગો ખંખેરી નાખ્યા. પ્રતાપ બીજું કંઈ બોલે એના પહેલાં તો થેલીમાંથી પગરખાં કાઢીને પ્રતાપને વિનંતીભર્યા સ્વરે કહ્યું, લ્યો આ પગરખાં ને હાથમાં લઈને મને પાછાં આપો તો હું મારી ટેક પુરી કરુ.

પ્રતાપ પગરખાં લઈને ભાવનાને પહેરાવવા માટે ઉભો થયો પરંતુ ભાવનાએ પગરખાં લઈ લીધાં ને ચાલવા માંડી.

પ્રતાપે ‘ભાવના મારી ભાવના’ શબ્દો પોકાર્યા જે ભાવનાની પીઠ પર પડઘાઈ રહ્યા હતા.

ભાવના ડેલીએ પહોંચી ત્યારે રૂદનભર્યો અને દબાયેલ અવાજ આવ્યો, ‘બેટા ભાવનાવહુ! તમે તમારી ટેક તો પૂરી કરી પરંતુ હું મોટાઈ અને અભિમાનથી ભરેલો તમારો સસરો ટેક લઉં છું કે, જ્યાં સુધી તમારાં કંકુ પગલાં આ ઘરમાં નહીં થાય ત્યાં સુધી પ્રતાપના સોગંદ ખાઈને કહું છું કે, મારા માટે અન્ન જળ હરામ છે’.

ભાવનાના પગ જમીન સાથે ખોડાઈ ગયા.

મોટા થાળમાં કંકુ ઘોળાયાં, ભાવનાને એમાં ઉભી રાખીને કંકુ પગલાં પડાયાં. સાસુએ તો વહુનાં ઓવારણાં લીધાં પરંતુ સસરાએ તો પગલાંની ભાતના કંકુને માથે ચડાવ્યું.

લેખન – નટવરભાઈ રાવળદેવ થરા.