તેનાલી રામાની વાર્તા – નળીની કમાલ : રાજાએ બધા મંત્રીઓને કહ્યું બે હાથ ધુમાડો લઇ આવો, જાણો પછી શું થયું

0
884

તેનાલી રામાની વાર્તા  ભાગ 2

એકવાર રાજા કૃષ્ણદેવ રાય તેમના દરબારીઓ સાથે ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. ચર્ચા કરતા હતા ત્યારે અચાનક ચતુરાઈ પર વાત શરૂ થઈ. મહારાજા કૃષ્ણદેવ રાયાના દરબારમાં, રાજગુરુથી લઈને બીજા ઘણા દરબારીઓ તેનાલી રામાથી બળતરા કરતા હતા. આવી સ્થિતિમાં, તેનાલી રામાને અપમાનિત કરવા માટે એક મંત્રીએ દરબારમાં કહ્યું કે, “મહારાજ! દરબારમાં એક કરતા વધારે બુદ્ધિશાળી અને હોંશિયાર લોકો હાજર છે અને જો તક મળે તો અમે બધા અમારી હોંશિયારી તમારી સમક્ષ રજૂ કરી શકીએ છીએ, પણ…”

મહારાજ કૃષ્ણદેવે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, “પણ શું મંત્રીજી?” એટલે સેનાપતિએ કહ્યું, “મહારાજ! હું તમને જણાવું છું કે મંત્રીજીના મનમાં શું છે? ખરેખર, તો આ દરબારમાં તેનાલી રામા સિવાય કોઈને તેની હોશિયારી સાબિત કરવાની તક આપવામાં આવતી નથી. દર વખતે તેનાલી રામા ચતુરાઈનો શ્રેય લઈ જાય છે, તો પછી બાકીની દરબારીઓ તેમની યોગ્યતા કેવી રીતે બતાવી શકે?

મહારાજ કૃષ્ણદેવ રાય સેનાપતિની વાત સાંભળીને સમજી ગયા કે દરબારના તમામ લોકો તેનાલી સામે વિરોધમાં ઊતરી આવ્યા છે. આ પછી મહારાજ થોડીવાર શાંત રહ્યા અને મનમાં વિચાર કરવા લાગ્યા. પછી મહારાજની નજર ભગવાનની મૂર્તિ સામે સળગતી અગરબત્તી પર ગઈ. અગરબત્તી જોઈને મહારાજના મનમાં બધા દરબારીઓની પરીક્ષા લેવાનો વિચાર આવ્યો.

તેમણે તરત જ કહ્યું, “તમે બધા દરબારીઓને ચોક્કસપણે તમારી ચતુરાઈ સાબિત કરવાની તક આપવામાં આવશે. જ્યાં સુધી તમામ દરબારીઓ તેમની કુશળતા સાબિત નહીં કરે ત્યાં સુધી તેનાલી વચ્ચે આવશે નહીં. આ સાંભળીને દરબારમાં હાજર લોકો ખુશ થઈ ગયા. તેમણે કહ્યું, “ઠીક છે મહારાજ! તમે અમને કહો કે અમારે શું કરવાનું છે?” રાજા કૃષ્ણદેવ રાયે અગરબત્તી તરફ ઈશારો કરીને કહ્યું કે મારા માટે બે હાથ ધુમાડો લાવો. જે આ કામ કરી શકશે તે તેનાલી રામા કરતાં વધુ બુદ્ધિમાન ગણાશે.”

મહારાજની વાત સાંભળીને બધા દરબારીઓ વિચારમાં પડી ગયા અને અંદરોઅંદર ચર્ચા કરવા લાગ્યા કે આ કેવી રીતે શક્ય છે, શું ધુમાડો માપી શકાય? આ પછી બધા દરબારીઓએ પોતાની હોશિયારી પુરવાર કરવા માટે હાથ અજમાવ્યો, પરંતુ કોઈ ધુમાડો માપી શક્યું નહીં. જેવા કોઈ ધુમાડો માપવાનો પ્રયત્ન કરતા તેમના હાથમાંથી ધુમાડો ઉડી જતો.

જ્યારે બધા દરબારીઓએ હાર માની, ત્યારે તેમાંથી એકે કહ્યું, “મહારાજ! અમારા મતે, ધુમાડો માપી શકાતો નથી. હા, જો તેનાલી આ કરી શકે તો અમે તેને અમારા કરતા વધુ હોશિયાર ગણીશું, પણ જો તે આ કરી શકે નહીં, તો તમારે તેની સાથે અમારા જેવો વ્યવહાર કરવો પડશે.” રાજાએ હસીને કહ્યું, ‘કેમ તેનાલી રામા! શું તું તૈયાર છે?” એટલે તેનાલી રામાએ માથું નમાવી કહ્યું, “મહારાજ! મેં હંમેશા તમારા આદેશનું પાલન કર્યું છે. હું આ વખતે પણ ચોક્કસ કરીશ.”

આ પછી તેનાલી રામાએ એક નોકરને બોલાવ્યો અને તેના કાનમાં કંઈક કહ્યું. તેમની વાત સાંભળીને નોકર તરત જ દરબારની બહાર નીકળી ગયો. દરબારમાં ચારે બાજુ નીરવ શાંતિ છવાઈ ગઈ. બધા એ જોવા માટે અધીરા બની ગયા હતા કે તેનાલી રામા કેવી રીતે રાજાને બે હાથ ધુમાડો આપે છે. તે પછી બધાની નજર સેવક પર પડી, જે કાચની બનેલી બે હાથ લાંબી નળી લઈને દરબારમાં પાછો આવ્યો હતો.

તેનાલી રામાએ અગરબત્તીમાંથી નીકળતા ધુમાડા પર પેલી કાચની નળીનું મોં મૂક્યું. થોડી જ વારમાં કાચની આખી નળી ધુમાડાથી ભરાઈ ગઈ અને તેનાલીએ ઝડપથી તે નળીના મોં પર કપડું બાંધીને નળી બંધ કરી અને મહારાજ તરફ ઈશારો કરીને કહ્યું, “મહારાજ! આ લો બે હાથ ધુમાડો. આ જોઈ મહારાજના ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું અને તેમણે તેનાલી પાસેથી નળી લઈને દરબારીઓ તરફ જોયું.

તેનાલી રામાની ચતુરાઈ જોઈને બધાના માથા શરમથી ઝુકી ગયા. અમુક દરબારીઓ જે તેનાલી રામાની તરફેણમાં હતા તેઓ બધાને તેનાલી રામા માટે આદર હતો. તેનાલી રામાની બુદ્ધિમત્તા અને ચતુરાઈ જોઈને રાજાએ કહ્યું, “હવે તમે સમજી જ ગયા હશો કે તેનાલી રામા સાથે બરાબરી કરાવી શક્ય નથી.” જવાબમાં, દરબારીઓ કંઈ બોલી શક્યા નહીં અને તેઓ ચૂપચાપ માથું નમાવી દીધું.

વાર્તામાંથી બોધ : આપણે બીજાની બુદ્ધિમત્તાનો આદર કરવો જોઈએ અને કોઈની ચતુરાઈની ઈર્ષ્યા ન કરવી જોઈએ.