રામાયણનો ભાવાર્થ સંક્ષિપ્તમાં 14: વાંચો શ્રીરામની ચરણ રજથી શિલા અહલ્યા બની તે કથા.

0
327

રામાયણ – ૧૪

આગળના ભાગો તમે અમારા પેજ પર ‘રામાયણનો ભાવાર્થ સંક્ષિપ્તમાં’ નામે વાંચી શકશો.

મારીચ આવ્યો હતો યજ્ઞમાં વિઘ્ન કરવા પણ રામજીના દર્શન માત્રથી તેની બુદ્ધિ સુધરી ગઈ છે. તે વિચારે છે કે મારે રામ જોડે યુ ધકરવું નથી. તેથી તે બીજા દ્વારે ગયો ત્યાં પણ તેણે રામ-લક્ષ્મણ ને પહેરો ભરતા જોયા, ત્રીજા ચોથા ના એ સર્વ દ્વાર પર રામજી જ દેખાય છે. મારીચને આશ્ચર્ય થાય છે.

યજ્ઞ કે કોઈ પણ સત્કર્મમાં ઇન્દ્રિયોના પ્રત્યેક દ્વાર ઉપર રામને પધરાવવાથી તે સત્કર્મ પૂર્ણ બને છે.

નામ-જપ કરવો, કથા સાંભળવી, મન થી નારાયણ ને મળવું વગેરે પણ યજ્ઞો જ છે.

ગરીબમાં ગરીબ માણસ પણ આ યજ્ઞ કરી શકે છે.

બીજા બધા યજ્ઞોમાં ખુબ ધન જોઈએ, અધિકાર જોઈએ, પ્રાયશ્ચિત કરવું પડે, અમુક યજ્ઞ માત્ર અગ્નિહોત્રી જ કરી શકે, અમુક યજ્ઞમાં દેશ-કાળની મર્યાદાઓ છે… વગેરે…વગેરે…

પરંતુ ઉપનિષદમાં એક એવો યજ્ઞ બતાવ્યો છે કે જે કોઈ પણ કરી શકે છે, કોઈ પણ સમયે, કોઈ પણ સ્થળે, કોઈ પણ જાતિનો મનુષ્ય આ યજ્ઞ કરી શકે છે. અને તે યજ્ઞ છે જપ યજ્ઞ.

સર્વ યજ્ઞોમાં જપ યજ્ઞ શ્રેષ્ઠ છે. આંખથી દર્શન કરતાં, કાનથી સાંભળતા, મનથી સ્મરણ કરતાં – જપ કરવામાં આવે તો આપોઆપ સમાધિ લાગી જાય છે.

આ યજ્ઞ માં ”આત્મા” એ યજમાન (યજ્ઞ કરનાર) છે. “શ્રદ્ધા” એ યજમાનની પત્ની છે. અને “શરીર” એ યજ્ઞ ભૂમિ છે. અને આ જપ યજ્ઞ થી ચિત્ત શુદ્ધિ કરી પરમાત્માનો મનમાં લય કરીને તેમને પ્રાપ્ત કરવાના છે.

પ્રત્યેક ઇન્દ્રિય (આંખ, મુખ, કાન વગેરે) ના દ્વાર ઉપર રામ (પરબ્રહ્મ) અને લક્ષ્મણ (શબ્દબ્રહ્મ) ને પધરાવવામાં આવે તો તે યજ્ઞમાં મારીચ (વિષયો) વિઘ્ન કરી શકતો નથી.

રામ-લક્ષ્મણની સહાયતાથી વિશ્વામિત્રનો યજ્ઞ પુરો થયો છે. તે વખતે જનક્પુરીથી કુમ-કુમ પત્રિકા આવી છે કે સીતાજીનો સ્વયંવર છે. વિશ્વામિત્ર રામ-લક્ષ્મણને લઇને જનકપુરી તરફ જવા નીકળ્યા છે.

ગૌતમઋષિનો આશ્રમ વચ્ચે આવ્યો, ત્યાં શિલા જોઈ વિશ્વામિત્રે રઘુનાથજીને આજ્ઞા કરી કે – આ શિલા ને તમારા ચરણથી સ્પર્શ કરો, અને શિલા રૂપ બનેલી અહલ્યાનો ઉદ્ધાર કરો.

રામજી વિચારમાં પડ્યા છે.

રામજી કહે છે કે પરસ્ત્રીને હું સ્પર્શ કરતો નથી, હું ચરણથી સ્પર્શ કરું તો તેને સદગતિ મળશે પણ પરસ્ત્રીને અડકવાથી મને પાપ લાગશે તેનું શું? પરસ્ત્રીને હું વંદન કરું છું.

રામજી કોઈ પરસ્ત્રીને સ્પર્શ કરતાં નથી, લખ્યું છે કે વિના કારણ સગા ભાઈને પણ સ્પર્શ ન કરવો.

સ્પર્શ કરવાથી સ્પર્શ કરનારનાં પરમાણુઓ આપણામાં આવે છે.

મહાપુરુષોએ કવિઓએ કલ્પના કરી છે – રામજીએ અહલ્યાનો ચરણથી સ્પર્શ કર્યો નથી પણ તે વખતે પવનને કારણે, રામજીના ચરણની રજ (ધૂળ) ઉડીને શિલા પર જઈને પડી અને ચરણ રજનો સ્પર્શ થતાં શિલામાંથી અહલ્યા બેઠી થઇ છે. અહલ્યાનો ઉદ્ધાર થયો છે.

અહલ્યા ચરિત્રનું રહસ્ય એ છે કે અહલ્યા એ “બુદ્ધિ” છે. જે બુદ્ધિ કામ સુખનો વિચાર કરે તે પથ્થર જેવી જડ બને છે. જડ બુદ્ધિ ઈશ્વર પાસે જઈ શકતી નથી. આવી જડ બુદ્ધિ જયારે સત્સંગ-સંતસમાગમ થી પવિત્ર બને ત્યારે જ તે ઈશ્વર પાસે જઈ શકે છે. ભગવાનના ચરણની રજ જયારે મળે ત્યારે તે બુદ્ધિ પવિત્ર બની જાય છે.

શિલા પણ રામ ચરણ રજથી અહલ્યા બની તેમ રામ નામના સ્પર્શથી માનવીનું મેલું મન પવિત્ર બને છે.

– પૂ. ડોંગરેજી મહારાજ.

(શિવોમ પરથી.)