રામાયણનો ભાવાર્થ સંક્ષિપ્તમાં 15: જનકરાજાએ કેમ કહ્યું રામ કોઈ માનવ નથી, રામ કોઈ દેવ નથી, વાંચો કથા.

0
964

રામાયણ – ૧૫

આગળના ભાગો તમે અમારા પેજ પર ‘રામાયણનો ભાવાર્થ સંક્ષિપ્તમાં’ નામે વાંચી શકશો.

રામ-લક્ષ્મણ, વિશ્વામિત્રની સાથે જનકપુરીમાં આવ્યા છે. ગામની બહાર આંબાવાડીમાં મુકામ કર્યો છે.

જનકપુરીના રાજા જનકને ખબર પડી કે ઋષિ વિશ્વામિત્ર આવ્યા છે એટલે તેમનું સ્વાગત કરવા તે આવ્યા છે. ઋષિની સાથે કુમારોને જોઈને જનક વિચારે છે કે – આ ઋષિકુમારો છે કે રાજકુમારો?

જનક નિશ્ચય કરી શક્યા નહિ. તેમણે વિશ્વામિત્રને પૂછ્યું – આ બાળકો કોણ છે?

વિશ્વામિત્રે કહ્યું કે તમે તો જ્ઞાની છો તમે જ નિર્ણય કરો કે આ કોણ છે?

જનકરાજા મહાજ્ઞાની છે. શુકદેવજી જેવા પણ રાજાને ત્યાં સત્સંગ કરવા આવે છે.

જનકનુ બીજું નામ પડ્યું છે – વિદેહી.

દેહમાં હોવાં છતાં દેહનો ધર્મો જેને સ્પર્શી શકતા નથી તે વિદેહી. તે જીવતે જીવ મુક્ત છે.

શરીર અને ઇન્દ્રિયોની હયાતીમાં જે મુક્તિનો આનંદ અનુભવી શકે તે વિદેહ મુક્તિ છે.

ધર્મરાજાએ જ્ઞાનીની વ્યાખ્યા આપેલી છે કે – બ્રહ્માનુભવમાં જેને વિષયરસનુ ભાન ન રહે તે જ્ઞાની.

આસક્તિ અને અભિમાન એ બંને જીવને બંધન કરનાર છે – જ્ઞાની આ બંનેને ત્યજે છે.

ગીતાજીમાં કહ્યું છે – સઘળી ઇન્દ્રિયો પોતપોતાના અર્થોમાં વર્તી રહી છે, એમ માનીને જ્ઞાનીઓ કોઈ વિષયમાં આસક્ત થતા નથી. તેઓ આ દુનિયામાં સઘળું કાર્ય કરવા છતાં પોતે કંઈ કરતા નથી – એમ ભાવના રાખી સર્વ કાર્ય કરે છે.

જનકરાજાએ ત્રાટક કર્યું, ક્ષણમાં તો રામજીને ઓળખી લીધા છે. બોલ્યા છે કે – આ ઋષિકુમાર પણ નથી અને રાજકુમાર પણ નથી, રામ કોઈ માનવ નથી, રામ કોઈ દેવ નથી, પણ વેદો-નેતિ નેતિ- કહી જે “બ્રહ્મ” નુ વર્ણન કરે છે અને શંકરજી જેનું સદાસર્વદા ચિંતન કરે છે તે આ સાક્ષાત પરબ્રહ્મ – પરમાત્મા છે.

વિશ્વામિત્ર પૂછે છે કે તમને આ કોણે કહ્યું? કેવી રીતે તમે આમ કહી શકો છો?

જનક રાજા કહે છે કે – મને કોઈએ કહ્યું નથી, મારું મન સતત બ્રહ્મનુ ચિંતન કરે છે, સંસારનો કોઈ વિષય મારા મનને ખેંચી શકે જ નહિ, આ રામ મારા મનને ખેંચે છે તેથી લાગે છે કે તે ઈશ્વર હોવા જોઈએ.

રામ ઈશ્વર ન હોય તો તે મારા મનનુ આકર્ષણ કરી શકે જ નહિ.

પોતાનો કેવો વિશ્વાસ? પોતાના મન પર કેવો વિશ્વાસ!

દુષ્યંત – શકુંતલાનુ પ્રથમ મિલન થાય છે ત્યારે દુષ્યંત શકુંતલાને પૂછે છે કે તમે કોણ છો?

શકુંતલા જવાબ આપે છે કે – હું ઋષિ કન્યા છું. દુષ્યંત ત્યારે કહે છે કે – બ્રાહ્મણની કન્યા મારી માં છે, મારું મન પવિત્ર છે પણ તને જોયા પછી મારું મન ચંચળ થાય છે, તેથી તું મારી જાતની કન્યા છે.

તું જો મારી જાતની કન્યા ન હોય તો મારું મન ચંચળ થાય જ નહિ. મારું પવિત્ર મન જ પ્રમાણ છે.

મેં મનથી કદી પાપ કર્યું નથી! (મન પર કેવો વિશ્વાસ?)

શકુંતલા કહે છે – તમે મહાન પવિત્ર લાગો છો, તમારી વાત સાચી છે. મારા સાચા પિતા ક્ષત્રિય છે. ઋષિ મારા પાલક પિતા છે. એટલે હું સાચે ઋષિ કન્યા નહિ પણ ક્ષત્રિય કન્યા છું.

જનકરાજા વિશ્વામિત્રને કહે છે કે – આજ સુધી હું નિરાકાર બ્રહ્મનુ ચિંતન કરતો હતો. મને હવે થાય છે કે નિરાકાર નહિ પણ નરાકાર (નર-આકાર) રામનું ધ્યાન કરું.

રામજીને જોયાં પછી મારું મન રામજીનુ ચિંતન કરે છે – એટલે જ કહું છું કે રામજી ઈશ્વર છે.

નિરાકાર બ્રહ્મ જ આજ સાકાર રામ થયા છે.

વિશ્વામિત્ર કહે છે – રાજા આ તમારી દૃષ્ટિનો ગુણ છે. જ્ઞાનીઓ અભેદ ભાવથી ચિંતન કરે છે.

તમારી દૃષ્ટિ બ્રહ્મમય છે. તેથી તમને એવું લાગે છે, બાકી આ તો દશરથના કુમારો છે. મારા યજ્ઞનુ રક્ષણ કરવા તેઓ આવ્યા છે.

– પૂ. ડોંગરેજી મહારાજ.

(શિવોમ પરથી.)