શાસ્ત્રોક્ત શ્લોકો ભાગ 4 : વાંચો આપણા શાસ્ત્રોના શ્લોકો અને તેનો ગુજરાતી અર્થ અને જાણો કેવું જીવન જીવવું.

0
627

ભાગ 1 થી 3 તમે અમારા પેજ પર વાંચી શકો છો.

અડગ ધીર ધારણ કરો

चलन्ति गिरय: कामं युगान्तपवनाहता: |

कृच्छेSपि न चलत्येव धीराणां निश्चलं मन: ||

પ્રલયકાળના પવનોના અથડાવાથી પર્વતો ભલેને ડોલવા લાગે! પરંતુ ધીર જનોના અડગ મન કષ્ટ આવી પડવા છતાં પણ ડગતા નથી.

[सुभाषितरत्नभाण्डागार – 2.1]

યથા યોગ્ય શ્રાદ્ધ કર્મ શ્રદ્ધાથી કરવા જોઈએ

आयु: प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च |

प्रयच्छन्ति तथा राज्यं पितर: श्राध्दतर्पिता: ||

શ્રાદ્ધથી સંતુષ્ટ થઇ પિતૃગણ શ્રાદ્ધકર્તાને દીર્ઘ આયુ, સંતતિ, ધન, વિદ્યા, રાજ્ય, સુખ, સ્વર્ગ, તથા મોક્ષ પ્રદાન કરે છે.

[मार्कण्डेय पुराण]

શ્રી હરિને હૃદયમાં રાખો

लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजय: |

येषां ह्रदिस्थोभगवन्मङ्गलायतनं हरि: ||

સર્વ મંગલોના સ્થાન રૂપ શ્રી હરિ જે લોકોના હૃદયમાં રહેલા છે, તેમને હંમેશા લાભ જ છે અને તેમનો જય જ છે; તેમને પરાજય ક્યાંથી હોય!

[सुभाषितरत्नभाण्डागार – 2.580 ]

પ્રાપ્ત વસ્તુની જાળવણી

अलब्धं चैव लिप्सेत लब्धं रक्षेदवेक्षया |

रक्षितं वर्धयेत्सम्यग्वृद्धं तीर्थेषु निक्षिपेत् ||

અપ્રાપ્ત વસ્તુ પ્રયત્ન પૂર્વક પ્રાપ્ત કરતા રહેવું, પ્રાપ્ત વસ્તુને કાળજીપૂર્વક રક્ષણ કરવું, રક્ષિત વસ્તુને સારી રીતે વધારતા રહેવું અને વૃદ્ધિ પમાડેલ વસ્તુને સન્માર્ગે વાપરવી જોઈએ.

[सुभाषितरत्नभाण्डागार – 2.465 ]

રાજા ધર્માત્મા હોવો જોઈએ

यावत् तु धर्मशील: स्यात् स नृपस्तावदेव हि |

अन्यथा नश्यते लोको द्राSग्नुपोSपि विनश्यति ||

રાજા જ્યાં સુધી ધર્માત્મા છે ત્યાં સુધી રાજા છે. અન્યથા, પ્રજા તો નષ્ટ થાય જ છે, સાથે સાથે રાજા પણ શીઘ્ર નાશ પામે છે.

[शुक्र नीति – 4.1.114]

જ્ઞાનનો સંગ્રહ કરતા રહો

परं पलितकायेन कर्तव्य: श्रुतसंग्रह: |

न तत्र धनिनो यान्ति यत्र यान्ति बहुश्रुता: ||

વાળ ધોળા થઇ ગયા હોય તેણે પણ જ્ઞાનનો સંગ્રહ કરવો જોઈએ. મોટા જ્ઞાની જનો જે સ્થતિને પામે છે, તેને ધનિકો પામતા નથી.

[सुभाषित रत्नभाण्डागार, द्वितीय प्रकारण – सामान्य नीति – 556]

પરોપકાર વિનાનું જીવન ધિક્કાર છે.

परोपकारशून्यस्य धिक्मनुष्यस्य जीवितम् |

यावन्त: पशवस्तेषां चर्माप्युपकरिष्यति ||

આ જગતમાં જેટલા પશુઓ છે, એમનું ચા મડું પણ બીજીના ઉપયોગમાં આવે છે, તો પછી જેને પરોપકાર કર્યો નથી, એવા માણસના જીવનને ધિક્કાર છે.

[सुभाषित रत्नभाण्डागार, परोपकार प्रशन्सा 7]

શ્રાદ્ધ પક્ષમાં વામન ચરિત્રનું પઠન / શ્રવણ મહાત્મ્ય

क्रियमाणे कर्मणीदं दैवे पित्र्यैSथ मानुषे |

यत्र यत्रानुकीर्त्येत तत्तेषां सुकृतं विदु: ||

કોઈ પણ કર્મ-કાંડ વખતે, કે શ્રાદ્ધ પક્ષમાં આ (વામન ચરિત્રનું વર્ણન)નું પઠન / શ્રવણ કરવાથી દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે અને પિતૃલોકના પિતૃઓને શુભ ગતિ મળે છે. (અર્થાત એટલું પિતૃ દોષ નિવારણ થાય છે).

[श्रीमद् भागवत् – 8.23.31]

વિદ્યા સમાન દ્રવ્ય નથી.

हर्तुर्न गोचरं याति दत्ता भवति विस्तृता |

कल्पान्तेSपि न या नश्येत्किमन्यद्विद्यया समम् ||

ચોરની નજરે વિદ્યારૂપી દ્રવ્ય પડતું નથી, અને વિદ્યારૂપી દાન કરો, તો તેનો વિસ્તાર થાય છે, તેમ જ તેનો પ્રલય કાળે પણ નાશ થતો નથી. તે વિદ્યાના જેવું બીજું કયું દ્રવ્ય હોઈ શકે?

[सुभाषितरत्नभाण्डागार – 2.4]

યોગની પ્રવૃત્તિના ચિહ્નો.

लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं वर्णप्रसादं स्वरसौष्ठवं च |

गन्ध: शुभो मूत्रपुरीषमल्पं योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति ||

શરીરની લઘુતા, આરોગ્ય, નિર્લોભ, સુંદર વર્ણ, સવારની મીઠાશ અલ્પ મળ-મૂત્ર અને સુગંધ આ બધા ચિહ્નો યોગની પ્રવૃત્તિ કરનારમાં એક પછી એક દેખાવા માંડે છે.

[श्वेताश्वतर उपनिषद – 2.13]

વધુ આવતા અંકે.

સાભાર અલબેલા સ્પીક્સ.

ભાગ 1 થી 3 તમે અમારા પેજ પર વાંચી શકો છો.