શાસ્ત્રોક્ત શ્લોકો ભાગ 5 : વાંચો આપણા શાસ્ત્રોના શ્લોકો અને તેનો ગુજરાતી અર્થ અને જાણો કેવું જીવન જીવવું.

0
186

ભાગ 1 થી 4 તમે અમારા પેજ પર વાંચી શકો છો.

ભગવાન અને જગત અભિન્ન છે.

भजनियेनाद्वितीयमिदं कृत्स्नस्य तत्स्वरुपत्वात् ||

આ સંપૂર્ણ વિશ્વ, ભજનિય ભગવાનથી અભિન્ન છે; કારણ સર્વ એનું જ સ્વરૂપ છે.

[शाण्डिल्य भक्ति सूत्र – 3.1.85]

અંતકાળે શ્રી હરીને જ ભજો.

अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् |

य: प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशय: ||

જે પુરુષ અંતકાળમાં પણ મને જ સ્મરણ કરતા શરીર ત્યાગે છે એ મારા સાક્ષાત સ્વરૂપને પામે છે – આમાં કોઈ જ સંશય નથી.

[श्रिमद्भग्वद्गिता 8.5, अक्षरब्रह्मयोग]

અહિંસાવૃત્તિથી વેરવૃત્તિ જાય છે.

अहिन्सा प्रतिष्ठायां तत्सन्निधौ वैरत्याग: ||

અંત:કરણમાં અહિંસાવૃત્તિ દ્રઢ થતા જ આગળ જઈને વેરવૃત્તિનો ત્યાગ થાય છે.

[पातञ्जल योगसूत्र, अध्याय – 2.35, साधनपाद]

વિરલ લોકો

शतेषु जायते शूरः सहस्रेषु च पण्डितः ।

वक्ता दशसहस्रेषु दाता भवति वा न वा ॥

સેંકડોમાં કોઈ એક શૂરવીર હોય છે, હજારોમાં કોઈ એક વિદ્વાન હોય છે, દસ હજારમાં કોઈ એક વકતા હોય છે. અને દાની તો લાખોમાં કોઈ વિરલ હોય છે.

[व्यासस्मृति 4।58-59; स्कन्दपुराण, मा॰ कुमा॰ 2।70]

ધર્મ વડે ધન ઉપાર્જન કરો

धर्मार्जितभोगेन वैराग्यमुपजायते ।

विपरीतार्थभोगेन राग एव प्रजायते ।।

ધર્મ વડે ઉપાર્જિત ધનના ભોગવવાથી એક દિવસ વૈરાગ્ય અવશ્ય ઉદિત થાય છે, પરંતુ અધર્મ વડે ઉપાર્જન કરેલ ધનના ભોગવવાથી તેના પ્રતિ આસક્તિ આવે છે.

[विद्येश्वर संहिता 13 । 51 – 52]

અન્યાયથી પ્રાપ્ત કરેલું ધન દસ વર્ષથી વધુ ન ટકે

अन्यायोपर्जितं द्रव्यं दशवर्षाणि तिष्ठाति ।

प्राप्ते चैकादशे वर्षे समूलं तद् विनश्यति ।।

અન્યાય અને અનીતિથી ઉપાર્જન કરેલ / ઉપર્જિત (એકઠું) કરેલું ધન વધુમાં વધુ 10 વર્ષ ટકે છે, જેવું 11 મુ વર્ષ થાય કે તે મૂળ સહીત નાશ પામે છે.

[चाणक्य नीति – 15.6]

ચક્ષુથી બ્રહ્મ દેખાય નહિ પણ બ્રહ્મથી ચક્ષુ જોવે છે.

यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षुगुंषि पश्यति |

तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ||

જેને કોઈ પણ ચક્ષુ દ્વારા નથી જોતું, જેના દ્વારા ચક્ષુ પોતાના વિષયોને જોવે છે, એને તું બ્રહ્મ જાણ. ચક્ષુથી દેખાતા સર્વ દ્રશ્યવર્ગની લોકો ઉપાસના કરે છે, તે બ્રહ્મ નથી.

[केनोपनिषद – 1.6]

ઈશ્વરની ભક્તિ દ્રઢ નિશ્ચયથી કરવી હોય તો

भोगैश्वर्यप्रसक्तान्नां तयापह्रतचेतसाम् |

व्यवसायात्मिका बुद्धि: समाधौ न विधीयते ||

ઇન્દ્રિયભોગ તથા ભૌતિક ઐશ્વર્યના પ્રતિ આસક્ત રહેનાર એ બધી વસ્તુઓથી મોહગ્રસ્ત થઇ જાય છે, તેઓના મનમાં ભગવાન પ્રતિ ભક્તિનો દ્રઢ નિશ્ચય નથી થતો.

[श्रिमद्भगवद्गिता – 2.44]

સત્પુરુષ કેન્દ્રી બનો

सद्भिःपुरस्तादभिपूजितः स्यात् सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात् ।

सदा सतामतिवादांस्तितिक्षेत्स तां वृत्तं पालयन् साधुवृत्तः ॥

શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો સદા સત્પુરુષોની પ્રસંશા કરતા હોય છે, એમનો આધાર લેવો જોઈએ, એમના કટુ વચનો સહન કરવા જોઈએ અને એમના ચરિત્રોનું અનુકરણ કરવું જોઈએ.

[मत्स्यपुराण – 36.10]

શ્રી રઘુનાથજીનું ચરિત્ર

चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् |

एकैकमक्षरं पुन्सां महापातकनाशनम् ||

શ્રી રઘુનાથજીનું ચરિત્ર સો કરોડ વિસ્તાર વાળું છે. એનો એક એક અક્ષર મનુષ્યોના મહાપાપોનો નાશ કરવા વાળો છે.

[रामरक्षास्तोत्र – 1]

મનને જીતવું જ પડશે

मनसो विजयान्नान्या गतिरस्ति भवार्णवे ।

महानरकसाम्राज्ये मत्तदुष्कृतवारणा: ।

आशाशरशलाकाढ़्या दुर्जया हिन्द्रियारय: ॥

મનને જીત્યા વિના સંસાર સમુદ્રમાં બીજો કોઈ માર્ગ નથી. સંસાર મોટા નરકોનું સામ્રાજ્ય છે જ્યા પાપ રૂપી મોટા હાથીઓ છે અને ઇન્દ્રિયો રૂપી શત્રુ, આશા રૂપી અનેક તીક્ષ્ણ બાણોથી હોવાને કારણે દુર્જય (જીતી ન શકાય) તેવો છે.

[पंचम अध्याय, महोपनिषद]

જ્ઞાનીની નફિકરાઈ

क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बाल: क्रीडति वस्तुनि ।

तथैव विद्वान रमते निर्ममो निरहं सुखी ॥

જેમ બાળક ભૂખ અને શરીરનું દુ:ખ ભૂલી રમવાની વસ્તુ લઈને રમે છે, એવી જ રીતે જ્ઞાની – અહંકાર અને મમતા રહિત તથા સુખી થઈને આત્મામાં જ રમણ કરે છે.

[विवेकचूड़ामणि – 538]

ઈશ્વર અપ્રત્યક્ષનો વિષય છે.

सर्वे निमेषा जज्ञिरे विद्युत: पुरुषादधि ।

नैनमूर्ध्वं न तिर्यञ्च न मध्ये परीजग्रभत ॥

વિશેષ કાંતિમાન એ પુરુષ (બ્રહ્મ) થી જ કાળ ઉત્પન્ન થયા તથા, કોઈ પણ એ પુરુષને ઉપરી ભાગમાં ન કે ચારે દિશાઓમાં કે ન મધ્યમાં પકડી શકે છે. અર્થાત, એ પ્રત્યક્ષ આદિનો વિષય પણ નથી.

[यजुर्वेद – 32.2]

બ્રાહ્મણોનો સ્વભાવ

ब्राह्मणा: साधव: शान्ता नि:सङ्गा भूतवत्सला: ।

एकान्तभक्ता अस्मासु निर्वैरा: समदर्शिन: ।।

બ્રાહ્મણ સ્વભાવથી જ પરોપકારી, શાંતચિત્ત અને અનાસક્ત હોય છે. તેઓ કોઈની સાથે વેરભાવ નથી રાખતા અને સમદર્શી હોવા છતાં પ્રાણીઓનું કષ્ટ જોઈને એના નિવારણ માટે સાચા હૃદયથી લાગી પડે છે. એમની સહુથી મોટી વિશેષતા તો એ હોય છે કે આપણા અનન્ય પ્રેમી અને ભક્ત હોય છે.

[श्रीमद्भागवत – 12.10.20]

વધુ આવતા અંકે.

સાભાર અલબેલા સ્પીક્સ.

ભાગ 1 થી 4 તમે અમારા પેજ પર વાંચી શકો છો.